Er is een paradoxaal Pinksteren bezig vandaag

Gepubliceerd op 18 mei 2021 om 19:08

Terug naar de werkelijke Jezus

De laatste jaren verschijnen er interessante boeken over het recente historisch-wetenschappelijke Jezusonderzoek, zoals onlangs “Jezus in christendom en islam” van Eduard Verhoef. Ik denk ook aan het al wat oudere boek van Geza Vermes  “Ieder zijn eigen Jezus”. Het zijn publicaties over wie de werkelijke Jezus was en over wat hij zelf dacht over zichzelf.

De historische Jezus was een charismatische, rondtrekkende prediker of leraar. Een man in de lijn van de eerdere joodse profeten:

met een bijzonder hoogstaande, uitdagende ethiek. Met de focus op het wezenlijke van de joodse godsdienstigheid: het toegewijd waarmaken van grenzeloze liefde en gerechtigheid, in het hier en nu van ons leven en samenleven. Als een antwoord op het appèl van een transcendente God die bedacht is op liefde en gerechtigheid op aarde.

Zelf voelde Jezus zich duidelijk en uitdrukkelijk geen God en al evenmin een machtige koninklijke leider of Messias. Hij wist zichzelf gestuwd met een missie, vanuit een intens doorleefde relatie met een vaderlijke en moederlijke God. Hij was vurig en begiftigd met een mooie, rijke poëzie van beelden en vergelijkingen. Hij stak met kop en schouders boven vele andere gidsen en leiders. 

We hebben door het diverse, voortschrijdende wetenschappelijke onderzoek nog nooit zo dicht gestaan bij de historische Jezus als vandaag. Deze terugkeer naar het begin van het christendom doet ons inzien hoe anders het christendom in de loop der eeuwen is geëvolueerd. De menselijke Jezus werd vergoddelijkt tot een God-heid. Hij werd tot een God gedacht of gemaakt. Zo ontstond het christendom als een vererende religie gericht op een bovennatuurlijke, goddelijke Jezus. In die denklijn werd het christendom een verkerkelijkte, hiërarchische top-down godsdienst.

Vandaag maken we, mede met de herontdekking van de oorspronkelijke Jezus, een terugkeer mee van het menszijn en godsdienstig zijn op de wijze van Jezus. Het is een christen zijn dat meer in het leven en de wereld wordt beleefd. Een christen zijn dat meer een christelijk-geïnspireerd-mens-zijn wordt. Christen zijn en kerk beleven worden persoonlijker, vrijer en broederlijker. Dit ondanks of misschien mede door de strikte officiële, theologische doctrines en de stroeve houding van hiërarchisch geleide, institutionele kerken.

 

Van nieuwe opvattingen naar nieuwe vormgeving en organisatie

 De zogenaamde crisis die we in het christendom meemaken vandaag, is niet toevallig ontstaan. Het is evenmin een tijdelijk dipje om daarna opnieuw naar vroeger over te schakelen. Het veranderde, moderne denken over Jezus, God een kerk is de belangrijkste reden van de grote overgang in het christendom vandaag.

Een en ander is een onomkeerbare evolutie. We maken het einde van een tijdvak mee. Er is al vele decennia lang een nieuwe christelijke en kerkelijke tijd in wording. Wat op het eerste gezicht een crisis, een achteruitgang en een verval lijkt, is bij nader toezien een transformatie van opvattingen en structuren.

In wezen gaat het helemaal niet om iets negatiefs, wel integendeel. We maken een trage, lange en ingrijpende her-schakeling mee die gepaard gaat met het wegvallen van oude visies, vormen en structuren. Met veel spanningen en tegenkanting. Met omwegen en doodlopende wegen. Met andere, zoekende opvattingen en vormen. Met nieuwe denkers en nieuwe trekkers. Met heel nieuwe christelijke initiatieven in stilte, in de marge en buiten de kerken. Het hoort allemaal bij de overgangstijd.

We maken een omgekeerd Pinksteren mee vandaag

We maken vandaag een omgekeerd Pinksteren mee: een paradoxaal Pinksteren. Door kleiner en bescheidener te zijn, door open en pluralistisch te worden, door vrij te zijn en te her-focussen op het wezenlijke, komen we weer dichter bij de geest van de historische Jezus.

Wat ons vandaag te doen staat, is niet een kopie van het verleden te maken. We kunnen en moeten Jezus en de eerste Jezusbeweging niet nabootsen. We hoeven Jezus niet letterlijk na te volgen. Daarvoor zijn de tijden te ingrijpend veranderd. De geest van Jezus, van zijn leerlingen, van Paulus en de eerste evangelisten zal en mag op een nieuwe wijze wortel schieten in de 21ste en 22ste eeuw: vanuit voortschrijdende inzichten, vanuit de verder evoluerende religieuze openbaring. Vanuit de stuwing van de Geest van Jezus ontstaan er inderdaad in de geest en het hart van open, vrije en verbindende christenen en van christelijke groepen en gemeenschappen heel nieuwe ontwikkelingen vandaag.

Wie vanuit de Geest van Jezus, Paulus en de evangelisten leeft en kijkt, ziet hoe vandaag op tal van terreinen nieuwe connecties met het eerste Jezusgebeuren worden gemaakt. De dynamiek van openheid  en verbinding van toen, is weer bezig vandaag. De reformatie die zich nu voltrekt in de geesten van open en vrije christenen en in de alsmaar verder voortschrijdende inzichten is een analoge omwenteling als 2000 jaar geleden, toen de jonge Jezusbeweging openbrak uit het bestaande jodendom.

Laten we het werk van de Geest zien en sterker maken

Laten we het zien. Laten we ervan getuigen. Laten we het hier en nu in eigen kring samen waarmaken. Met een nieuwe vrijmoedigheid.  Met nieuwe inzet en initiatieven. We maken niet het einde mee van het christendom en de Kerk in Europa en de wereld. We maken wel een grote kanteltijd en een lange maar diepgaande transformatie door. We maken geen opslorping van christendom en Kerk mee door de secularisatie of de moderne tijdsgeest. Integendeel!

Door terug te gaan naar de spiritueel en mystiek geïnspireerde Jezus, naar die bezielde en bevlogen joodse prediker, laten we juist God meer God worden. Precies in onze tijd wordt God weer de andere, transcendente God  die we niet kunnen vatten in doctrine, moraal en institutie. Door terug te gaan naar die begeesterde, gedreven Jezus, laten we de Geest meer werken vandaag. En zo zijn wij kostbare schakels in een mooie omschakeling naar het vrije en vitaliserende elan van de eerste christelijke eeuw. We maken een paradoxaal Pinksteren mee dat zich in onze tijd voltrekt! Minder wordt dieper, terug oorspronkelijker ook!!  

We beseffen dat het nog decennia kan duren vooraleer ook het christendom en de grote godsdiensten hun oude denken kunnen transformeren. Maar de nieuwe geest zal verder doorbreken. Hoe langer het duurt dat de terugkeer naar de spirit van de historische Jezus kan openbloeien in de traditionele kerkelijke beddingen, hoe meer de nieuwe geest zal waaien buiten de bestaande kerken.

Misschien zal gebeuren wat er ten tijde van Jezus, Paulus en de evangelisten geschiedde: een nieuwe christelijke bewegingsdynamiek  buiten de bestaande institutionele kaders.

We laten het over aan de Geest van de toekomst. Aan ons is het om hier en nu de open, vrije en verbindende Geest van Jezus in en door ons krachtiger te laten werkzaam worden.

Voor een persoonlijke bezinning of een gesprek in groep

*  Voel jij zelf ook aan wat in deze tekst wordt beschreven?

*  Hoe zie jij de verdere evolutie in christendom en Kerk(en)?

*  Wat staat jij/ons te doen om het vuur en de geest van Jezus tot lopend vuur te laten worden vandaag? Ben jij/zijn wij vrij en vrijmoedig genoeg? Wat kan deze tekst betekenen voor onze persoonlijke inzet?


«   »