Identiteit in/en relatie

Gepubliceerd op 8 juni 2021 om 21:04

Identiteit in relatie

Niet de eigen identiteit tegen de identiteit van de ander

Gedachten uit een lezing van pater Benoit Standaert

Er zijn twee identiteitsbepalingen: een gesloten en een open identiteit.

De gesloten identiteitsbepaling is: denken de eigen kenmerken en eigenschapen te kunnen kennen en te kunnen aflijnen. Denken dat deze identiteit vast is, los van gebeurtenissen, los van anderen. Geloven dat deze identiteit sterk moet geponeerd worden tegenover de anderen, tegen de identiteit van de ander... omdat de eigen identiteit de volle of de ware identiteit is en de ander een onvolledige en onjuiste identiteit heeft.

Er is in deze opvatting vaak ook een grote angst om de eigen identiteit te verliezen… als men ze niet krachtig poneert. Zulke identiteitsopvatting en -ponering leidt tot conflict en geweld. Het is een verdrukkende en verpletterende identiteitsponering.

De open identiteitsopvatting is: de eigen kenmerken en eigenschappen zien als resultaat van relaties, van verbinding met anderen. De relaties zijn hier even wezenlijk voor de identiteit als de eigen eigenschappen dat zijn. Meer nog: de ander geeft ons onze identiteit. Het gelaat van de ander delft ons eigen gelaat op. De ander plaatst het ego in onszelf op de achtergrond. Hier staat de ontmoeting in de eigen ruimte van de ander centraal. Het gaat hierbij om ongewapend naar de ander te durven gaan.

Centraal staat hier de - wederzijdse - gastvrijheid. Men is zich zeer bewust van het gebrekkig kennen van de ander. Men is alert voor voor-oordelen. Men is ook zeer attent voor de vrijheid in de ontmoeting: het gaat er niet om de ander in te palmen. Het gaat om een ontmoeting van ‘verschillende’ eigenheden. Het gaat om de ‘differentiedialoog’. De identiteitsprofilering is hierbij heel anders: het gaat erom de eigen identiteit te presenteren aan de ander en de ander de kans te geven om daarop te reageren vanuit de schatkamer van zijn eigen identiteit. De identiteit van de ene doet de rijkdom van de identiteit van de andere duidelijker worden. De ander doet ons de eigen traditie anders bekijken. We ontvangen van de ander, evenveel als we geven.

De moeilijkste maar grootse kunst is: niets over de ander te zeggen wat de ander niet kan beamen. Niet over de ander te spreken waarop de ander niet mag en kan reageren. Daarvoor is de gastvrijheid zeer kostbaar. Gastvrijheid leidt tot openbaring want aan de haard vergeet men wie gast is en wie gastheer/vrouw is.

De wereld heeft nood aan nederige wereldleiders en nederige godsdienstige leiders. Voorbij de totaliserende opstelling: wij zijn het en iedereen moet zo worden. Het evangelie staat in die lijn van de gastvrije en dienende presentie en ontmoeting. Ook Franciscus staat in die traditie. Ook zulke ontmoetingen kunnen lastig zijn. Men zal wegen op elkaar en aan elkaar schaven. Het gaat als twee stenen die elkaar polijsten. Maar niet als stenen die elkaar proberen te treffen, te vernietigen.

Beeld Inner Circle Triennale Brugge 2021

 


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.