Wat heet eenzaam? Een essay.

Gepubliceerd op 6 mei 2021 om 17:24

In onze moderne, individualistisch-gerichte prestatiemaatschappij is er al langer een probleem met eenzaamheid, ‘alenigheid’ of vereenzaming.

De laatste jaren komt daar nog een nieuwe ervaring en gevoel van alleen-zijn bij: mensen die zich overgelaten voelen aan hun lot, zich in de steek gelaten voelen door de maatschappij, de politiek, de maatschappelijke elite.

En uiteraard was er het laatste jaar het geïsoleerd-zijn door de veiligheidsregels in verband met de coronapandemie.  

Er loopt een rode draad doorheen de diverse, maatschappelijke vormen van alleenzaamheid: er is dat boze gevoel van verlatenheid en verwaarlozing.                                                                                                  Als de beleving van het alleen-zijn een negatieve ervaring wordt, een beleving van diep verlies en onverbondenheid, dan is dat toch wel een probleem dat aandacht en zorg vraagt.                                                                      

Als mensen aanvoelen dat ze uit het tijd vallen en niet mee kunnen met het leven en samenleven, dan is het toch wel nodig dat een samenleving deze mensen weer laat en doet aansluiten.

Het essay van Andries Baert is een goede aanzet tot bewustwording van de oude en nieuwe ervaring van verlorenheid en vervreemding. Hij maakt een verhelderend onderscheid tussen de vele, diverse gestalten van eenzaamheid.

Er gebeurt al veel ten aanzien van de problematische eenzaamheid van mensen. Maar juist ten aanzien van de nieuwe beleving van uitsluiting en overbodigheid is er actie mogelijk en nodig: vanuit de politiek en overheid, vanuit het middenveld en in godsdiensten en Kerken.

Waar de negatieve gevoelens van ‘uit de tijd’ en ‘uit de samenleving vallen’ - de diepe val in de afgrond van het onbehaaglijke zelf - niet worden aangepakt, zullen het onbehagen, de wrevel, de woede en de haat verder woekeren. Populisten en extreme politieke partijen kunnen die nieuwe eenzaamheid op maatschappelijk vlak zelfs zeer gevaarlijk maken. De laatste tijd zijn hierover al heel veel boeken verschenen.

Misschien is het één van de vele tekenen van de tijd:het moet fundamenteel anders met onze moderne wijze van leven en samenleven. 


«   »